Hành Trình Mắm Ruốc

  Mỗi lần mở hũ mắm ruốc là cả một miền ký ức ùa về Mỗi lần mở hũ mắm ruốc, tui lại thấy như có ai mở cả một góc ký ức thiệt lâu đời trong lòng mình. Hổng biết người khác sao, chớ tui nghe mùi mắm là nhớ nhà da diết. Nhớ má, nhớ cái chạn bếp bằng gỗ cũ kỹ, nhớ cái bàn ăn bốn chân xiêu vẹo, nhớ luôn cái mùi khói củi mỗi chiều, quyện trong mùi mắm sả ớt nồng nàn lan ra cả gian bếp. Mấy món mắm trong ký ức tui, nó đâu có sang chảnh hay được bày biện như giờ. Chỉ là hũ mắm ruốc má làm để dành, một rổ rau luộc, chén nước mắm nhỉ pha tỏi ớt, đĩa mắm kho tóp mỡ sền sệt, hay con cá nục hấp cuộn mắm nêm, mà trời ơi – ngon gì đâu. Cái ngon đó hổng phải vì cao lương mỹ vị, mà vì chan chứa tình má, tình quê, tình người... Mùi mắm và mùi tuổi thơ Tui lớn lên trong cái xóm nhỏ sát biển, nơi mà người ta quen sống chung với mùi nắng, mùi muối, và mùi… mắm. Mấy đứa nhỏ thành phố mà về chắc bịt mũi, còn tụi tui thì mắm là một phần hơi thở mỗi ngày. Sáng ra, bà ngoại đã rục rịch ra chợ mua cá l...

  Mắm ruốc dưới hiên nhà ngoại – hương quê không thể thay thế Chiều nay, mưa lâm râm. Ngồi trong căn bếp nhỏ giữa lòng thành phố, tôi bắt gặp mùi gì rất quen. Là mùi mắm ruốc xào sả ớt từ nhà hàng xóm bay qua. Thoáng chốc, lòng tôi chùng lại. Cái mùi đậm đà, mằn mặn mà thơm nức ấy kéo tôi quay về với những ngày xưa – những ngày có bà ngoại, có má, có mâm cơm quê và một hũ mắm ruốc luôn được để sẵn dưới hiên nhà, kề bên lu nước mưa và chiếc rổ đựng củi khô. “Mắm này ngoại làm hồi trước Tết đó, còn thơm lắm nghen…” Ngoại tôi quê ở Phan Thiết. Cái xứ nắng cháy da người nhưng tình nghĩa thì mặn mòi như chính món mắm mà người ta ăn riết quen vị. Hồi còn nhỏ, mỗi dịp hè hay Tết là má lại cho tôi về ngoại chơi. Tụi nhỏ trong xóm gọi đó là "về ăn mắm", nghe mắc cười nhưng đúng thiệt. Nhà ngoại có một hàng lu đất để dọc theo hiên, đậy nắp kỹ lưỡng. Trong đó, có lu thì đựng nước mưa, có lu thì ngâm mắm ruốc, có cái chuyên để muối cà, dưa cải. Mỗi lần mở nắp lu mắm, mùi thơm bốc l...

  Hương Cũ Trong Tỉnh Mới – Đặc Sản Bình Thuận Gợi Nhớ Quê Nhà Tui ngồi đây, giữa lòng thành phố bụi bặm này, mà mũi cứ lẩn quẩn mùi mắm ruốc má hay kho mỗi khi trời chuyển gió. Ừ thì ở đâu cũng có quán ăn, cũng có đồ đóng gói sẵn, cũng mắm nêm, mắm kho, nhưng kỳ lạ là hễ nhớ quê, tui lại chỉ nhớ cái hương mắm sực nức từ bếp lò ngày xưa. Chẳng biết từ hồi nào, tui hay rón rén đi quanh bếp coi má lặt rau, ba ngồi ngoài chẻ củi, đám anh em thì lục đục soạn chén. Ngó má đổ chén mắm ra, mắm ruốc hồng hồng, đặc quánh, thơm lừng. Má cầm chày cối giã thêm miếng tỏi, lát ớt, vắt chút chanh, rồi nêm đường cho dịu. Cái mùi ấy mới khiến bụng cồn cào. 1. Bữa cơm quê – có mắm là thấy nhà Hồi đó nghèo, ăn cơm đâu có nhiều thịt thà gì. Má hay nói: “Ăn mắm, ăn rau mà bụng no, lòng cũng ấm.” Cũng đúng thiệt, mấy bữa giỗ quải nấu nướng đủ thứ, mà ngon nhất vẫn là chén mắm ruốc chấm rau luộc. Có lần mấy đứa em xúm lại gắp rau muống chấm mắm, ăn mà hít hà cay mũi. Ba cười khà khà: “Con nít...

  Con đường làng và mùi mắm ruốc trong gió Ngó lên trời thấy mấy cánh chim lạc đàn, tự nhiên nhớ quê dữ thần. Ở chốn thị thành này, người ta dễ bắt gặp đủ thứ mùi – mùi khói xe, mùi cà phê sáng, mùi bánh ngọt thơm lừng từ tiệm bánh góc phố. Nhưng cái mùi mắm ruốc pha sả ớt, mắm nêm chan cơm, nước mắm kho quẹt ăn rau luộc – trời ơi, lâu rồi không nghe, không ngửi, không nếm... Mỗi lần nhớ về quê, tôi hay nhớ nhất con đường làng trước sân nhà nội. Đường đất đỏ, hai bên cỏ mọc rì rào, mấy bụi dứa dại chen lấn bờ rào tre. Lúc nhỏ, tôi hay cởi trần, chân trần chạy chơi, mồ hôi chảy ri rỉ mà miệng cứ cười toe toét. Mấy bận, nội ngồi xé mớ lá chuối, lót mâm, lót nia, còn ngoại thì ngoài vườn, hí hoáy gánh mớ cá cơm về làm mắm. Nhớ nhất là cái mùi mắm ruốc bay trong gió . Ở quê tôi, hễ có gió nồm thổi là thơm cả xóm. Mấy đứa nhỏ tụi tôi vừa đi học về đã nghe mùi mắm ruốc xào sả ớt thoảng từ bếp má bay ra. Dĩa mắm ruốc ấy, ăn kèm cơm nguội thôi cũng ngon bá cháy. Má thường nói: “Con ní...