Mỗi lần mở hũ mắm ruốc là cả một miền ký ức ùa về
Mỗi lần mở hũ mắm ruốc, tui lại thấy như có ai mở cả một góc ký ức thiệt lâu đời trong lòng mình. Hổng biết người khác sao, chớ tui nghe mùi mắm là nhớ nhà da diết. Nhớ má, nhớ cái chạn bếp bằng gỗ cũ kỹ, nhớ cái bàn ăn bốn chân xiêu vẹo, nhớ luôn cái mùi khói củi mỗi chiều, quyện trong mùi mắm sả ớt nồng nàn lan ra cả gian bếp.
Mấy món mắm trong ký ức tui, nó đâu có sang chảnh hay được bày biện như giờ. Chỉ là hũ mắm ruốc má làm để dành, một rổ rau luộc, chén nước mắm nhỉ pha tỏi ớt, đĩa mắm kho tóp mỡ sền sệt, hay con cá nục hấp cuộn mắm nêm, mà trời ơi – ngon gì đâu. Cái ngon đó hổng phải vì cao lương mỹ vị, mà vì chan chứa tình má, tình quê, tình người...
Mùi mắm và mùi tuổi thơ
Tui lớn lên trong cái xóm nhỏ sát biển, nơi mà người ta quen sống chung với mùi nắng, mùi muối, và mùi… mắm. Mấy đứa nhỏ thành phố mà về chắc bịt mũi, còn tụi tui thì mắm là một phần hơi thở mỗi ngày.
Sáng ra, bà ngoại đã rục rịch ra chợ mua cá làm mắm. Tui còn nhớ có bữa, ngoại vác về một rổ ruốc tươi, ngồi nhặt sạch cát, rồi đem phơi. Ruốc nhỏ xíu, màu hồng hồng, phơi xong nó se lại, thơm thơm mùi nắng biển. Ngoại bỏ ruốc vô lu, ướp muối theo kiểu riêng của bà, ủ tới Tết là ăn vừa ngon.
Tết năm đó, má đem hũ mắm ruốc ra kho quẹt. Tóp mỡ chiên vàng ươm, hành tím phi cho thơm rồi cho mắm vô, thêm tí đường, ớt trái đập dập. Cái mùi mắm ruốc kho lên thơm khủng khiếp, mùi nó bay qua tận hàng xóm, bữa đó ăn cơm ba chén mà còn thòm thèm. Ngoại ngồi gật gù: “Bởi vậy tao mới nói, nhà nghèo không sợ, miễn có mắm ngon là sống khoẻ!”
Chuyện cái bếp và nồi mắm kho ngày mưa
Có ai còn nhớ cái cảm giác chiều mưa, ngoài trời lâm râm, trong bếp thì má đang bắc nồi mắm kho hông?
Cái món đó hổng phải ngày nào cũng có, vì phải có mắm ngon, có cá lóc, cà tím, thịt ba chỉ nữa… Má lựa ngày nào mưa rả rích, nhà hổng đi đâu mới nấu. Mắm nêm nấu lên, sả đập dập, ớt xanh trái bự, cá lóc cắt khúc... Cả cái bếp lửa bập bùng thơm lừng mùi mắm.
Tui với thằng em bưng nồi cơm nóng hổi từ nồi gang, mở ra là khói nghi ngút. Má múc mắm kho vô chén nhỏ, thêm vài lát cà tím sền sệt mắm, bưng ra cái bàn nhỏ ngoài hiên.
Ông già ăn một miếng rồi thở phào: “Món này mà không có nước mắm nhà mình thì coi như vứt.”
Mà đúng vậy. Mắm má làm hoặc đặt riêng từ dưới quê gửi lên, vừa mặn, vừa thơm, không bị gắt như mắm bán chợ. Má thường nói: “Mắm muốn ngon thì phải ủ cho trúng gió biển, phơi đúng nắng, không hấp tấp được.” Tui khi đó còn nhỏ, chỉ biết gật đầu, giờ lớn rồi mới hiểu – cái hương vị đó là thời gian, là kiên nhẫn, là tình thương chan vào từng hũ mắm.\
Bữa cơm nghèo mà chan đầy yêu thương
Hồi đó nhà nghèo thiệt, ăn cơm độn khoai, độn bắp là chuyện bình thường. Nhưng chưa bao giờ tui thấy bữa ăn thiếu tình thương.
Có hôm chỉ có rau muống luộc với chén mắm tỏi, mà cả nhà ăn vui vẻ, chuyện trò rôm rả. Có bữa má xào mắm ruốc với sả ớt, mặn mặn cay cay, chan vô cơm nóng – tui ăn một lèo hết chén, mồ hôi mồ kê đầm đìa mà cái bụng nó ấm đến lạ kỳ.
“Con nít bây giờ ăn gì cũng chê, ăn mắm ruốc mà ghiền luôn nha mậy.” – bà Bảy hàng xóm hay qua ăn ké hay nói vậy, vừa ăn vừa hít hà.
Mà thiệt, cái món mắm xào sả ớt gì đâu vừa rẻ vừa ngon. Mỗi lần má làm, bà hay múc riêng một hũ nhỏ để dành cho ba đem đi làm xa. “Có hũ mắm trong ba lô, lỡ ăn cơm bụi dở thì lấy ra chan vô cũng đỡ nhớ nhà,” má nói vậy.
Cái chạn bếp và ký ức không bụi bặm
Tui nhớ cái chạn gỗ trong bếp nhà ngoại. Mỗi lần mở cánh chạn là mùi mắm, mùi khô cá, mùi củ kiệu phảng phất bay ra. Có lúc tui ngồi đó nghịch nắp hũ, má la: “Đừng có mở hoài, hở gió là hư mắm nghe con.”
Chạn bếp của người quê mình không chỉ để đựng đồ ăn. Nó đựng cả những mùa Tết, mùa mưa, mùa giỗ chạp, mùa má đi chợ trễ còn bà ngoại nấu cơm sẵn. Nó là cái kho nhỏ lưu giữ hơi ấm gia đình, là cái “tủ ký ức” có mùi mắm, mùi quê.
Mỗi lần mở hũ mắm ruốc…
Bây giờ sống ở thành phố, có lúc tui đi siêu thị, thấy hũ mắm nằm ngay ngắn trên kệ, nhãn đẹp, bao bì sạch sẽ, nhưng nhìn hoài vẫn thấy thiếu thiếu cái gì.
Cho đến một ngày, tình cờ mở hũ mắm ruốc má gửi lên từ dưới quê – cái mùi mặn mòi đó bỗng dưng làm sống mũi cay xè. Tui đứng giữa căn bếp nhỏ ở chung cư, nhắm mắt lại mà thấy như má đang lui cui dưới quê, tay đảo nồi mắm ruốc, tay dặn: “Đừng ăn cay quá nghen con.”
Mỗi lần mở hũ mắm ruốc, là tui mở lại cả tuổi thơ của mình. Cái tuổi thơ có tiếng chó sủa sau hè, có tiếng rổn rảng chén đũa trong bữa cơm tối, có tiếng ba cằn nhằn má nêm mắm mặn quá – mà bữa nào cũng ăn sạch nồi cơm.
Chút dư vị cho những ai đang xa quê
Bây giờ, mỗi lần tụi nhỏ bạn tui về nhà chơi, tui hay nấu mấy món mắm má chỉ. Mắm ruốc kho quẹt, mắm nêm pha me chấm bì cuốn, mắm xào sả ớt chấm dưa leo... Đứa nào ăn cũng tấm tắc: “Trời đất, tưởng quê hương đâu lạc vô đây!”
Tui cười. Vì đâu cần phải về tận quê mới có cảm giác quê nhà. Chỉ cần chút mắm, chút chân tình, một bữa cơm đơn sơ thôi cũng đủ rồi.
Lời nhắn gửi nhẹ nhàng…
Nếu ai đó đang đọc tới đây mà sống xa quê, lâu rồi chưa ăn bữa cơm với nước mắm má pha, với nồi mắm kho nghi ngút khói – thì nhớ về nhà một chuyến nghen. Còn không, cũng ráng nấu một bữa cơm đơn sơ, mở hũ mắm ruốc, nghe mùi lành lạnh mà ấm lòng, là sẽ thấy quê nhà như ngay đây.
Mắm không chỉ là món ăn. Mắm là ký ức, là tình thương ủ lâu ngày, là nhịp sống chậm giữa cuộc đời hối hả. Là khi ngồi ăn với nhau, người ta không chỉ ăn, mà còn kể chuyện, cười giòn, và… nhớ má.
Ai thèm mắm, nhớ ghé Shopee: shopee.vn/huongtrungfood hay vô coi ở huongtrung.vn nghen. Má tui cũng hay coi Facebook facebook.com/nuocmamhuongtrung để xem tụi nhỏ nấu món gì lạ lạ với mắm. Còn hết mắm đột xuất thì cứ gọi liền: ☎ 0853721033 – nghe giọng thân quen mà ấm lòng liền.
#mắmruốcHươngTrung #bữacơmquê #mắmxào #mắmkhoquẹt #nướcmắmnhĩ #kỷniệmbữacơmnhà #huongtrungfood
Nhận xét
Đăng nhận xét