Thương lắm mắm ruốc quê mình – mặn mà như tình má dành cho con
Có những buổi chiều chạng vạng, giữa phố xá đông đúc, tự nhiên trong mũi lại thoang thoảng mùi mắm ruốc đâu đó — không rõ từ hàng quán nào bay ra, chỉ thấy lòng chợt nhói lên một nỗi nhớ. Nhớ cái căn bếp khói mờ nơi quê nhà, nhớ tiếng má khua đũa chan chát trong chiếc chảo gang cũ, và nhớ cả mùi mắm ruốc xào sả ớt thơm nức, cay xé mà ấm lòng đến lạ.
Ừ, thương lắm… mắm ruốc quê mình — thứ gia vị bình dị, dân dã mà đậm đà như chính tấm lòng người mẹ quê.
1. Mùi mắm ruốc – hương của ký ức
Tôi lớn lên ở một miền quê ven biển, nơi nắng gắt và gió ràn rạt quanh năm. Ngày còn nhỏ, tôi chẳng biết “đặc sản” là gì, chỉ biết trong gian bếp nhà mình, lúc nào cũng có một góc dành cho mấy hũ mắm. Hũ thì mắm ruốc, hũ thì mắm nêm, hũ thì mắm cá linh, cá sặc, rồi nước mắm trong veo do má tự làm.
Cái mùi mắm nó “nặng” lắm, đến mức ai đi xa về gần ngõ là biết liền: “À, nhà có kho mắm rồi nghen!”. Nhưng mà lạ, càng lớn tôi càng thấy nhớ cái mùi “nặng” ấy. Nó không chỉ là mùi của món ăn, mà là mùi của tuổi thơ, của những buổi chiều má lom khom bên bếp củi, tóc vương khói, tay cầm đôi đũa tre đảo chảo mắm xào sả ớt.
.jpg)
“Má, cay quá hà!” – tôi vừa la vừa chạy vòng quanh nhà, nước mắt nước mũi tèm lem.
Má cười, nói tỉnh queo: “Cay mới ngon, con nít con nôi chi ăn dữ! Để nguội ăn với cơm nguội coi, ngon muốn xỉu luôn đó.”
Nghe mà mắc cười, nhưng quả thật, bữa đó cơm nguội với mắm ruốc xào sả ớt là bữa cơm ngon nhất tôi từng ăn.
2. Bữa cơm quê – đơn sơ mà đầy ắp thương yêu
Hồi đó, nhà nghèo, có khi chỉ toàn rau luộc, chén mắm ruốc là đủ một bữa. Cơm trắng trong nồi gang, chan ít nước mắm pha tỏi ớt, thêm lát khế chua hay miếng dưa leo là thấy ngon rồi. Có khi, má trộn mắm ruốc với tí chanh, tí đường, thêm vài sợi ớt tươi, chấm với trái cà pháo hay mớ rau muống hái ngoài vườn — đơn giản mà ngon quên trời đất.
Còn nhớ mấy lần mưa dầm, trời lành lạnh, má lại kho mắm nêm với thịt ba chỉ, cho thêm ít riềng, ít sả, nước sền sệt, thơm phức. Cả nhà ngồi quây quần, mỗi người một chén cơm nóng, vừa ăn vừa xuýt xoa. Ba thường nói đùa:
“Cái mùi mắm nêm mà bay qua hàng xóm là họ biết nhà mình có món ngon rồi đó nghen.”
Má cười hiền: “Ăn mắm mới nhớ quê, chớ có tiền ăn toàn đồ sang thì còn chi là hồn Việt nữa.”
Nhiều năm sau, tôi mới thấm câu nói đó. Mắm, với người quê tôi, không chỉ là món ăn – mà là ký ức, là sợi dây níu giữ tình quê, tình nhà.
3. Hương vị của má – nêm nếm bằng cả tấm lòng
Tôi từng thấy má làm mắm ruốc. Cái công phu ấy không phải ai cũng biết. Mắm ruốc quê tôi làm từ con ruốc biển, nhỏ xíu như hạt bụi, được người ta đi xúc lúc sáng sớm, khi sương còn giăng trên mặt nước. Ruốc đem về, rửa bằng nước biển, rồi phơi nắng, trộn muối, ủ trong chum gốm cả tháng trời.
Má nói: “Phơi mắm cũng như phơi đời người – nắng càng gắt, vị mắm càng đậm đà.”
Tôi khi đó chẳng hiểu hết, chỉ biết má cứ tỉ mẩn đảo, phơi, ủ, rồi phơi tiếp. Mùi ruốc sống lúc đầu tanh lắm, hăng đến cay mắt, vậy mà qua tay má, nó biến thành thứ mùi vừa thơm vừa quyến luyến – thứ hương không thể nhầm lẫn được.
Mỗi lần má mở hũ mắm, là y như rằng con nít trong xóm kéo đến. Đứa thì chấm thử miếng rau luộc, đứa bẻ nửa khúc dưa leo. Có đứa vừa ăn vừa nói:
“Má Sáu làm mắm ruốc ngon nhất xóm luôn á, ăn ghiền thiệt chớ!”
Má chỉ cười, tay vẫn đảo đều trong chảo. Còn tôi, đứng kế bên, thấy tự hào vô cùng.
Mắm ruốc quê mình – mặn mà như tình má dành cho con, thật đó.
4. Khi mắm ruốc theo chân con lên phố
Lên Sài Gòn học, thứ đầu tiên tôi mang theo không phải quần áo đẹp hay sách vở mới, mà là một hũ mắm ruốc má gói kỹ trong mấy lớp ni-lông, kèm tờ giấy nhắn viết vội:
“Ăn cơm thấy lạt thì lấy mắm ra chấm nghen. Mắm má làm, không có chất chi độc hại đâu, cứ ăn thoải mái.”
Tôi nhớ, ngày đầu tiên mở hũ mắm trong phòng trọ, đứa bạn cùng phòng la toáng:
“Trời ơi, mùi gì dữ vậy! Chắc mắm hả?”
Tôi bật cười: “Ừ, mắm ruốc quê tao đó. Cay, thơm, ăn với cơm nguội bá cháy luôn!”
Nó nhăn mặt, nhưng rồi mấy bữa sau, chính nó lại mở tủ tìm hũ mắm. “Cho tao chấm miếng coi. Ờ… cũng ngon thiệt nghen!”
Cứ vậy, hũ mắm nhỏ xíu trở thành “linh hồn” của mâm cơm sinh viên. Có hôm cơm nguội, có hôm mì gói, chỉ cần thêm muỗng mắm ruốc xào sả ớt, là thấy như đang ở nhà. Mùi mắm nồng nàn len lỏi qua những căn phòng nhỏ, khiến tôi như thấy lại hình bóng má, nghe tiếng má cười, giọng ngọt như nước mắm quê:
“Con ăn đi, mai má gửi lên thêm cho nghen!”
5. Mắm – hương vị gắn liền với thương nhớ
Sau này, khi tôi đi làm, ở trọ trong chung cư cao tầng, thỉnh thoảng lại mở hũ mắm ruốc má gửi. Vẫn mùi mắm ấy, vẫn vị cay cay, mặn mặn, nhưng mỗi lần ăn lại thấy khác – như có thêm chút buồn, chút thương.
Bởi mỗi lần mở hũ mắm là một lần nghe lòng mình mềm đi. Nhớ dáng má lom khom trước sân, phơi ruốc trên nia tre; nhớ giọng má gọi vọng vào bếp:
“Con coi nồi mắm kho coi sôi chưa nghen!”
Nhớ tiếng ba gắp miếng thịt kho mắm nêm, chấm thêm tí mắm ruốc, rồi chép miệng: “Thiệt, chỉ có mắm quê mình mới ngon vậy đó!”
Những ký ức ấy, dù xa xôi, vẫn cứ sống mãi – như hũ mắm nhỏ giữ hồn quê, giữ tình má trong từng giọt mặn mà.
6. Ngày trở về – bữa cơm đơn sơ mà ấm áp
Lần gần nhất tôi về quê, má vẫn như xưa – tóc bạc thêm, nhưng tay vẫn nhanh thoăn thoắt. Vừa thấy tôi bước vô sân, má đã nói:
“Về rồi hả con? Má đang kho mắm nêm nè, chiều ăn nghe!”
Căn bếp vẫn thế, chỉ có chảo gang đã sạm màu hơn. Mùi mắm nêm, mắm ruốc, sả ớt, tiêu tỏi… quện lại, thơm lừng cả gian nhà. Tôi đứng nhìn mà muốn khóc.
“Má, mùi này con nhớ dữ lắm.”
Má cười, mắt nheo lại: “Thì mắm ruốc quê mình mà, hễ xa là nhớ thôi.”
Bữa cơm hôm ấy, chỉ có rau luộc, thịt ba chỉ, chén mắm ruốc xào sả ớt, mà ngon hơn bất kỳ nhà hàng sang trọng nào. Cái vị cay nồng hòa với hương mắm đậm đà, chan với cơm trắng dẻo thơm – tưởng chừng đơn giản, mà chứa cả một trời yêu thương.
7. Mắm – câu chuyện của quê hương
Người ta nói, mỗi vùng đất có một hương vị riêng để nhớ. Quê tôi có mắm.
Miền Trung khắc nghiệt, nắng gió nhiều, nên con người nơi đây học cách giữ vị mặn – từ đất, từ biển, và cả trong lòng. Mắm ruốc, mắm nêm, mắm cá, nước mắm… là cách để người quê tôi gìn giữ nắng gió thành hương vị.
Mắm mặn nhưng thắm, như tình người nơi đây – chân chất, thật thà mà sâu sắc.
Bà ngoại tôi hay nói:
“Ăn mắm là ăn cái hồn của biển, của người làm ra nó.”
Còn má thì cười: “Cái nghề này cực, nhưng giữ được mắm là giữ được quê.”
Bây giờ, nhiều người trẻ xa quê, sống ở phố, ít khi còn nghe mùi mắm ruốc bay trong bếp. Có người sợ mùi, có người chê nặng, nhưng ai đã từng lớn lên từ mắm, sẽ hiểu: cái “nặng” ấy chính là thương, là nhớ, là một phần của máu thịt quê hương.
8. Mắm ruốc – món quà gửi gắm yêu thương
Mỗi dịp Tết, má lại làm mấy hũ mắm gửi cho con cháu. Mắm ruốc, mắm nêm, nước mắm nguyên chất – hũ nào cũng được má buộc kỹ, dán nhãn bằng tay, ghi hàng chữ nhỏ: “Mắm ruốc má làm – ăn ngon nghen!”
Có lần tôi hỏi:
“Má, bán được bao nhiêu đâu mà làm hoài vậy?”
Má cười hiền: “Không phải để bán, mà để gửi thương cho người ta. Ai xa quê, ăn miếng mắm cũng thấy như có người quê bên cạnh.”
Tôi hiểu, với má, mỗi hũ mắm không chỉ là món ăn, mà là lời gửi gắm yêu thương, là chút hồn của biển, của quê nhà. Và tôi – đứa con xa xứ – nhận được hũ mắm ấy, thấy lòng mình dịu lại giữa dòng đời vội vã.
9. Mắm ruốc – mặn mà như tình má dành cho con
Có người hỏi tôi: “Sao nhớ quê, lại nhớ mắm trước tiên?”
Tôi cười: “Vì mắm có vị của má.”
Thật đó. Mắm ruốc quê mình, mặn thì mặn thiệt, nhưng cái mặn ấy là mặn của yêu thương, của những ngày cơ cực má gồng gánh nuôi con, của những đêm mưa gió má ngồi canh nồi mắm kho sôi liu riu.
Cái vị ấy thấm vào từng bữa cơm, từng kỷ niệm. Và dù đi xa bao nhiêu, chỉ cần nghe ai đó nhắc “mắm ruốc quê mình”, lòng lại dậy sóng thương nhớ.
.png)
10. Lời nhắn gửi – chút mắm giữ hồn quê
Giờ đây, mỗi khi mở hũ mắm má gửi, tôi lại dặn lòng – phải giữ lấy, đừng để quên đi hương vị quê hương. Bởi trong từng muỗng mắm ruốc, không chỉ có vị mặn của biển, mà còn có vị ngọt của tình má, vị cay của nắng gió, và vị đậm đà của những năm tháng không thể nào phai.
Nếu ai đang xa quê, thèm chút hương xưa, thèm bữa cơm có chén mắm ruốc xào sả ớt, hay hũ mắm nêm dậy mùi trong gió, thì cứ tìm về với vị mắm quê.
Biết đâu, giữa chốn phố xá xa hoa, bạn sẽ tìm thấy một góc bình yên – nơi có hương mắm, có tiếng má cười, và có cả tuổi thơ lấp lánh trong ký ức.
Ai thèm mắm, nhớ ghé Shopee:
👉 shopee.vn/huongtrungfood
Hay vô coi ở: huongtrung.vn nghen.
Má tui cũng hay coi Facebook: facebook.com/nuocmamhuongtrung để xem tụi nhỏ nấu món gì lạ lạ với mắm.
Còn hết mắm đột xuất thì cứ gọi liền: ☎ 0853721033 – nghe giọng thân quen mà ấm lòng liền.
🌾 “Mắm ruốc quê mình, mặn mà như tình má – càng xa, càng thấm.” 🌾
Nhận xét
Đăng nhận xét