CÁCH PHA MẮM RUỐC ĂN XOÀI CHUẨN VỊ MIỀN TRUNG – HƯƠNG QUÊ TRONG MỘT CHÉN MẮM
CÁCH PHA MẮM RUỐC ĂN XOÀI CHUẨN VỊ MIỀN TRUNG – HƯƠNG QUÊ TRONG MỘT CHÉN MẮM
Có những ngày chợt nhớ nhà đến lạ – chỉ vì nghe đâu đó tiếng người rao “xoài non chấm mắm ruốc đây!”, thế là lòng lại dậy lên bao nhiêu ký ức. Cái hương mắm ruốc ngai ngái, đậm đà ấy, có khi chỉ thoảng qua trong gió thôi mà cũng đủ khiến ta thấy như mình đang ngồi giữa sân nhà, dưới bóng dừa, nhìn má bưng rổ xoài xanh, tay cầm chén mắm ruốc cay nồng, miệng cười:
– “Ăn đi con, xoài nhà mình trồng đó, chấm mắm ruốc coi ngon không.”
Cái vị quê hương nhiều khi chẳng cần gì cao sang, chỉ nằm gọn trong một chén mắm ruốc nhỏ xíu mà chan chứa bao nhiêu thương nhớ.
1. Chuyện chén mắm ruốc của má
Ở quê tôi – miền Trung nắng gió – hũ mắm ruốc là vật “bất ly thân” trong gian bếp. Má hay nói đùa, “nhà mà hết mắm ruốc là coi như thiếu hơi thở đó nghen!”. Quả thật, trong ký ức tôi, hũ mắm ruốc luôn có mặt mọi nơi: trên mâm cơm, trong gánh hàng ra chợ, thậm chí trong giỏ quà má gửi ra cho con ở Sài Gòn cũng không bao giờ thiếu một hũ mắm ruốc gói kỹ, sợ đổ ra thơm khắp xe.
Hồi còn nhỏ, tôi mê nhất là coi má “pha mắm ruốc”. Nhìn thì tưởng đơn giản, mà thật ra là cả một nghệ thuật. Má bảo, “pha mắm ruốc không được hấp tấp, phải có tâm mới ngon”. Bắt đầu là múc mắm ruốc ra chén, cho ít nước sôi vô khuấy cho tan, rồi phi tỏi, sả băm, ớt bột cho thơm, đổ mắm ruốc vô xào đến khi sệt lại, bốc mùi thơm lừng. Cái mùi ấy, ai chưa quen thì bảo “nặng quá”, chứ với người miền Trung tụi tôi, nó là hương quê, là vị của má, của những ngày nghèo mà ấm áp vô cùng.
– “Má ơi, sao mắm ruốc nhà mình thơm hơn người ta bán ngoài chợ?”
– “Tại mắm của xứ mình đó con. Nắng, muối, cá đều là của quê, nên nó đậm tình hơn chớ!”
Nói rồi má cười hiền, tay vẫn đảo đều chảo mắm sôi liu riu trên bếp củi. Mùi mắm ruốc quyện với khói bếp, với mùi sả ớt cay nồng, lan ra khắp sân, khiến con nít tụi tôi ngồi chờ chỉ mong má múc cho một muỗng nhỏ chấm xoài.
2. Xoài non, mắm ruốc và tuổi thơ nghịch ngợm
Tuổi thơ tôi là những chiều rong chơi trên đồi cát, chạy mỏi chân lại tụ về dưới gốc xoài sau nhà. Cây xoài ấy năm nào cũng sai trái. Có khi má chưa kịp hái, tụi tôi đã bày trò “ăn vụng” – chỉ cần một con dao nhỏ và chén mắm ruốc má để hờ trên bàn.
Xoài non chấm mắm ruốc, trời ơi, cái vị chua giòn giòn hòa với mắm ruốc cay mặn ngọt đủ đầy – chỉ cần một miếng là nước mắt chảy ròng mà vẫn cứ muốn ăn thêm. Đứa nào đứa nấy vừa xuýt xoa vừa cười khúc khích. Má thấy, chỉ lắc đầu:
– “Con nít chi mà khoái cay, ăn ri rồi đau bụng cho coi.”
Nhưng rồi chính má cũng cười, bẻ thêm miếng xoài chấm mắm ruốc đưa cho tôi:
– “Ăn đi, cay mà ngon, chớ ai nỡ cấm.”
Giờ nhớ lại, thấy thương cái thời vô tư ấy. Không có snack, không có trà sữa, chỉ có trái xoài xanh và chén mắm ruốc, mà vui như Tết.
3. Pha mắm ruốc – cái tinh của người miền Trung
Người miền Trung không pha mắm ruốc qua loa đâu. Mỗi nhà, mỗi vùng lại có cách riêng. Có người cho thêm tí đường, tí tỏi. Có người lại thích đâm thêm miếng ớt tươi giã nhuyễn cho cay xé lưỡi.
Má tôi thì hay xào mắm ruốc với sả ớt, rồi để nguội, cất trong hũ thủy tinh. Má bảo, “để dành vậy, khi nào thèm thì chỉ cần múc ra, không phải bày bếp nữa.” Mắm ruốc xào sả ớt của má có màu nâu đỏ óng ánh, thơm nức. Khi ăn, chỉ cần chấm với xoài, cóc, ổi – hoặc đơn giản là chan ít vào chén cơm nóng – là ngon quên sầu.
Có bữa, tôi hỏi má:
– “Sao mắm ruốc xào của má cay dữ vậy?”
– “Phải cay mới ra chất miền Trung chớ con. Cay mà đã, ăn một lần nhớ hoài!”
Thật vậy, cái cay nồng ấy hòa với mùi ruốc mặn mòi, ngọt hậu – nó như chứa cả nắng gió, biển mặn và tình người xứ mình. Mắm ruốc đâu chỉ là món ăn, mà là hương vị của ký ức.
4. Những bữa cơm chiều bên bếp nhỏ
Nhớ hồi xưa, mỗi chiều tầm năm giờ, khói bếp bắt đầu bay lên từ các mái nhà trong xóm. Tiếng dao thớt, tiếng gọi nhau ơi ới, mùi mắm kho, mắm ruốc, mắm nêm hòa quyện, thơm nức cả con đường làng.
Nhà tôi nghèo, bữa cơm thường chỉ có dĩa rau luộc, chén mắm nêm giã tỏi ớt, đôi khi thêm chén mắm ruốc xào sả ớt. Vậy mà ngon đến lạ. Má hay nói:
– “Cơm nhà nghèo, nhưng có mắm là thấy đủ rồi.”
Bữa nào được má kho mắm với thịt ba rọi, ôi chao, cả nhà coi như có tiệc. Mắm sôi lục bục, thịt mềm, mỡ tan ra quyện cùng nước mắm đậm đà, thơm phức. Ba tôi ăn hết cơm mà vẫn lấy miếng bánh tráng vét sạch nồi, vừa cười vừa bảo:
– “Mắm kho kiểu má tụi nhỏ nấu, ăn hoài không ngán.”
Còn tụi tôi, chỉ chờ khi má rót chén mắm ra, mùi thơm dậy lên, cơm nóng chan vào – cái cảm giác ấy, giờ nghĩ lại vẫn thấy ấm lòng.
5. Hương mắm – hương quê
Có người từng bảo, “mắm là linh hồn của người miền Trung.” Tôi tin điều đó. Bởi dù đi đâu, hễ ngửi thấy mùi mắm ruốc, mắm nêm, nước mắm… là tự nhiên trong lòng thấy bình yên như được trở về nhà.
Khi tôi vào Sài Gòn học, má gói cho tôi mấy hũ mắm ruốc, mắm nêm, kỹ lưỡng lắm. Má còn dặn:
– “Đi xa, có bữa mệt, cứ lấy mắm ra chấm, có hương quê trong đó, con đỡ nhớ nhà hơn.”
Và đúng thật. Có những chiều mưa nơi xứ người, tôi nấu gói mì, lấy muỗng mắm ruốc xào của má cho vào. Cái mùi thân quen ấy bốc lên, khiến nước mắt tôi cứ rưng rưng. Ăn miếng mì mà thấy như đang ngồi giữa căn bếp cũ, nghe tiếng má gọi, nghe tiếng muỗng chạm nồi.
Hương mắm – nghe thì giản đơn, mà trong lòng người con xa quê lại là cả trời thương nhớ.
6. Mắm trong câu chuyện của người xưa
Ở quê, mắm không chỉ là món ăn mà còn là câu chuyện, là kỷ niệm. Ngày xưa, mỗi khi có ai đi xa, má lại gói cho hũ mắm làm quà. Má nói:
– “Cho họ đem chút hương quê theo, để nhớ, để thương.”
Mắm cũng là món kết nối hàng xóm. Có bữa má xào mắm ruốc thơm cả xóm, bà Tư bên cạnh chạy qua xin “mượn” một chén. Hôm sau, bà đem lại nải chuối chín để trả. Người quê sống với nhau chân chất vậy đó – trao đổi bằng hương vị, bằng tấm lòng.
Tới giờ, tôi vẫn còn nhớ rõ câu nói của má:
– “Người ta thương nhau, không cần quà to, chỉ cần chén mắm ngon là đủ.”
7. Cách pha mắm ruốc ăn xoài chuẩn vị miền Trung
Nếu ai từng một lần thử, chắc sẽ nhớ mãi vị mắm ruốc miền Trung. Cách pha thì đơn giản mà tinh tế vô cùng:
Nguyên liệu:
-
Mắm ruốc Huế (hoặc mắm ruốc miền Trung loại ngon)
-
Sả, tỏi, ớt băm nhuyễn
-
Đường, nước mắm, chanh hoặc tắc
-
Một ít nước lọc
Cách làm:
-
Cho một muỗng mắm ruốc vào chén, thêm chút nước sôi khuấy đều cho tan.
-
Phi tỏi, sả, ớt cho thơm vàng.
-
Cho mắm ruốc vào xào nhỏ lửa, nêm thêm tí đường và nước mắm cho vừa miệng.
-
Tắt bếp, để nguội, rồi vắt thêm tí chanh cho dậy vị.
Chén mắm ruốc chuẩn vị miền Trung phải có đủ bốn tầng hương vị: mặn – ngọt – cay – thơm. Khi chấm xoài, cái giòn chua của xoài hòa với mắm ruốc cay nồng, mặn mòi, thơm sả ớt – tất cả hòa quyện lại thành một bản giao hưởng của quê nhà.
8. Khi con nít thành người lớn
Giờ tôi đã lớn, xa quê nhiều năm, mỗi lần về, má vẫn giữ thói quen chuẩn bị sẵn hũ mắm ruốc. Vừa thấy tôi bước vô sân, má đã cười:
– “Con có đem xoài theo không? Má pha sẵn mắm ruốc rồi nè.”
Cái mùi ấy, vẫn như xưa – mặn mà, đậm đà, gợi cả trời thương nhớ. Tôi ngồi bên má, chấm miếng xoài vào mắm, cay cay nơi đầu lưỡi, mà lòng lại cay nơi khóe mắt. Bao nhiêu năm, bao nhiêu đổi thay, chỉ có hương mắm là vẫn còn nguyên vị.
Tôi hỏi:
– “Má có bao giờ chán ăn mắm không?”
Má cười:
– “Không, vì trong mắm có vị của nhà.”
Câu nói đó, nghe tưởng đơn giản mà khiến tôi nhớ mãi.
9. Lời nhắn gửi cuối cùng
Nếu ai đó hỏi tôi, hương vị nào khiến tôi nhớ quê nhất, tôi sẽ không ngần ngại mà nói: mắm ruốc. Không phải vì nó ngon nhất, mà vì trong đó có tình má, có ký ức của tuổi thơ, có tiếng cười của cả nhà bên mâm cơm đơn sơ.
Giữa cuộc sống hối hả hôm nay, đôi khi chỉ cần một chén mắm ruốc nhỏ cũng đủ làm dịu lòng người. Nó nhắc ta rằng, dù đi xa đến đâu, quê hương vẫn ở lại trong từng hương vị thân quen.
Vậy nên, nếu một chiều nào đó bạn thấy nhớ quê, hãy thử pha chén mắm ruốc ăn xoài, hay đơn giản mở hũ mắm nêm, mắm kho ra hít một hơi – để nghe lòng mình trở về với ngày xưa.
Ai thèm mắm, nhớ ghé Shopee: shopee.vn/huongtrungfood hay vô coi ở huongtrung.vn nghen.
Má tui cũng hay coi Facebook facebook.com/nuocmamhuongtrung để xem tụi nhỏ nấu món gì lạ lạ với mắm.
Còn hết mắm đột xuất thì cứ gọi liền: ☎ 0853721033 – nghe giọng thân quen mà ấm lòng liền.
Nhận xét
Đăng nhận xét