Món Ăn Đưa Mẹ Về Trong Giấc Mơ – Nhớ Một Góc Bếp Cũ
Có những ngày nằm giữa phố xá ồn ào, nghe tiếng xe kéo dài như sợi chỉ không đầu, lòng tôi bỗng quặn lên một nỗi nhớ không gọi thành tên. Nhớ một mái nhà nhỏ với vách tre, nhớ góc bếp đượm khói chiều, nhớ dáng má lom khom bên nồi mắm kho sôi lục bục.
Tôi lớn lên giữa mùi mắm – cái mùi mà đứa con nít nào mới nghe lần đầu chắc sẽ nhăn mặt, bịt mũi, chạy trốn. Nhưng với tôi, mùi mắm là mùi của quê, là mùi của cơm no áo ấm, là mùi thương của má.
Ngày xưa, má hay nói:
“Nhà mình nghèo, không có cao lương mỹ vị như người ta, nhưng có nồi mắm kho là bữa cơm ấm bụng rồi nghen con.”
Mỗi lần nghe vậy, tôi chỉ cười, thấy má nói sao chớ thiệt ra tôi mê mắm kho, mê cái cách má xé vài khúc cá khô, bẻ miếng thịt ba rọi bỏ vô, chan thêm chút nước mắm cốt thơm nồng, thảy vài trái cà, trái đậu, rồi nêm sả ớt cay cay. Nồi mắm kho nghi ngút khói, thơm đến nức mũi, tới chừng bưng ra mâm, cơm vừa chín tới, khói quyện khói, cả nhà xúm xít.
Bữa cơm quê xưa – có mắm là có thương
Bữa cơm quê ngày ấy đơn sơ lắm. Cái bàn gỗ sờn nước, mấy cái chén sứ sứt miệng, đôi đũa tre mòn bóng. Giữa mâm là tô mắm kho, một dĩa rau vườn xanh rì – đọt rau muống, mấy cọng rau đắng, thêm vài trái cà pháo. Không có gì gọi là “món ngon” như bây giờ người ta khoe trên mạng, nhưng trời ơi, sao hồi đó ăn thấy ngon đến vậy.
Có bữa má đổi món, làm mắm ruốc xào sả ớt. Má bằm nhuyễn sả, phi vàng với dầu, bỏ thêm mấy lát ớt chín đỏ au, rồi trút mắm ruốc vào xào đến khi dậy mùi thơm nồng. Cái mùi ấy lan khắp xóm, mấy đứa nhỏ hàng xóm nghe được là tạt vô, nói:
“Dì Tư ơi, dì xào mắm ruốc hả dì? Cho tụi con chấm miếng nghen.”
Má chỉ cười hiền:
“Lấy chén đi, dì cho, chứ cái món này chấm rau luộc ăn cơm là số dách.”
Nói rồi má múc ra chén nhỏ, đưa cho tụi nó, dặn:
“Ăn ít thôi nghen, cay lắm đó, đừng khóc rồi chạy về méc má tụi bây.”
Cả xóm hồi đó, nghe tới mắm ruốc hay mắm nêm là ai cũng xuýt xoa. Món ăn nghèo mà bền vị, cái vị mặn mòi như chính cuộc đời quê.
Những lời má dặn, bây giờ còn nghe trong gió
Có lần tôi hỏi má:
“Má, sao mình ăn mắm hoài hả má? Mấy nhà kia hay ăn cá kho, thịt kho không hà.”
Má chỉ cười, bàn tay lật miếng thịt ba rọi trên bếp:
“Nhà mình cực, đâu dư giả gì, nhưng mắm là của quê mình, ăn mắm riết cũng thành ghiền đó con.”
Thiệt, má nói không sai. Lớn lên xa quê, đi làm ăn nơi phố thị, bao nhiêu món sang trọng, nhà hàng khách sạn có đủ, mà không thứ gì làm tôi nhớ như mắm ruốc, mắm nêm của má. Nhớ đến nỗi nhiều khi nằm mơ thấy mình ngồi dưới mái hiên cũ, nghe tiếng muỗng đũa lách cách, thấy má chan nước mắm lên tô rau luộc, rồi nói:
“Ăn đi con, mắm này má làm hồi Tết đó, còn thơm lắm nghen.”
Tỉnh dậy, chỉ còn lại mùi khói xe và tiếng còi giục giã.
Xa quê, chỉ cần một hũ mắm là cả trời ký ức
Tôi nhớ lần đầu lên Sài Gòn học, trong ba lô má lén nhét cho tôi mấy hũ mắm ruốc, mắm nêm, còn dặn:
“Nhớ ăn từ từ nghen, ăn hết thì báo má gửi lên, đừng có đi mua bậy bạ ngoài chợ, không sạch đâu.”
Tôi đem mấy hũ mắm lên phòng trọ, để góc bàn, thỉnh thoảng nhớ nhà lại mở ra hít một cái, nghe cái mùi thân quen là thấy lòng dịu lại. Nhiều đêm ăn mì gói, chỉ cần quẹt chút mắm ruốc là thấy đời đỡ khổ biết bao.
Bạn cùng phòng thấy vậy, tròn mắt:
“Trời đất, cái gì mà hôi dữ vậy mày?”
Tôi cười:
“Mắm ruốc đó cha nội, quê tao ai cũng ăn. Ăn đi rồi biết, hôi mà ngon.”
Thế mà nó ăn thiệt, ăn rồi ghiền, còn nhắn má tôi gửi thêm. Má nghe kể vậy, khoái chí, cười hoài trong điện thoại:
“Con nít giờ lạ ghê, ăn mắm ruốc mà ghiền luôn.”
Giấc mơ đưa má về – chỉ bằng một mâm cơm xưa
Có hôm đi chợ bên này, tôi thấy người ta bán rau đắng, rau muống non, bỗng thèm đến chảy nước mắt. Thèm cái bữa cơm có nồi mắm kho bốc khói, thèm tiếng má gọi:
“Ăn cơm nghe bây.”
Tôi mua rau về, lục trong tủ lấy hũ mắm ruốc còn lại, xào với sả ớt. Khói bốc lên, mùi hương quen thuộc tràn căn phòng nhỏ. Tự nhiên tôi thấy má ngồi đó, tay phe phẩy cái quạt mo, cười hiền:
“Má nói rồi, ăn mắm riết cũng thành ghiền.”
Tôi nghẹn ngào, đưa muỗng mắm lên miệng, mặn nơi đầu lưỡi mà ngọt tận đáy tim. Chỉ một miếng mắm thôi mà ký ức tràn về như thác lũ – những mùa mưa ngồi co ro bên bếp lửa, những ngày giáp hạt cả nhà ăn cơm với rau và chén mắm, những chiều Tết má ngâm mẻ mắm nêm mới, nói để dành đãi sui gia. Tất cả trở lại, nguyên vẹn.
Mắm – đâu chỉ là món ăn, đó là tình quê
Giờ đây, khi đời sống đủ đầy, mắm vẫn là thứ tôi không bỏ được. Không phải vì thói quen, mà vì mắm chứa cả một vùng ký ức. Một hũ mắm ruốc, một chén mắm nêm, một chai nước mắm thơm – đó không chỉ là gia vị, đó là hơi thở của quê, là vòng tay má, là tiếng cười của những bữa cơm sum họp.
Bây giờ má không còn mạnh như xưa, không còn tự tay làm từng hũ mắm như thuở nào. Tôi chỉ mong về nhà, ngồi bên má, ăn bữa cơm đơn sơ với nồi mắm kho bốc khói, để nói:
“Má, con vẫn ghiền mắm như hồi nhỏ nghen.”
Nhưng biết đâu, ngày mai tôi lại giật mình tỉnh dậy giữa phố, chỉ còn nghe tiếng còi xe. Và tôi tự hỏi: những ai xa quê như tôi, có từng mơ thấy một bữa cơm xưa, có từng thèm một miếng mắm ruốc cay xé họng, để rồi chảy nước mắt không?
Có lẽ, mắm không chỉ là vị mặn trên đầu lưỡi, mà là vị ngọt trong lòng. Ngọt của ký ức, của yêu thương, của một góc bếp cũ mãi sáng trong giấc mơ.
Ai đọc tới đây mà bỗng thèm mắm, nhớ ghé Shopee nghen:
🛒 shopee.vn/huongtrungfood
Hoặc ghé coi ở đây:
🌐 huongtrung.vn
Má tui cũng hay dòm Facebook này để xem tụi nhỏ nấu món gì lạ lạ với mắm:
📘 facebook.com/nuocmamhuongtrung
Còn ai hết mắm đột xuất, cứ gọi liền cho tui, nghe giọng thân quen mà ấm lòng liền:
☎ 0853721033.
Nhận xét
Đăng nhận xét